Liên quan định khu giữa rễ thần kinh tuỷ sống và đĩa đệm trong ống sống thắt lưng

Sức khỏe

Sở dĩ phần lớn các hội chứng rễ vùng thắt lưng hay xảy ra từ hai đoạn vận động dưới cùng là vì một mặt những tác động cơ học đặc biệt của vùng cột sống này, một khác còn do sự tiếp xúc hẹp giữa rễ thần kinh và đĩa đệm.

Khác với cột sống cổ, nơi mà các quá trình thoái hóa có biểu hiện nổi bật về lâm sàng chủ yếu lại nằm ở ngoài ống sống thì ờ cột sống thắt lưng thường gặp nhiều hơn tình trạng lòng ống sống bị thu hẹp do sự choán chỗ của những lỗi và thoát vị đĩa đệm. Ống sống thắt lưng được giới hạn ở mặt trước bởi thân đốt sống và các đĩa đệm, ở mặt sau bởi dây chằng vàng và các cung đốt sống, bên cạnh là các rễ vòng cung và lỗ liên đốt.

Ảnh minh họa

Khoang rỗng là một hình trụ, nó thay đổi về hình dạng và thể tích trong mọi vận động của thân. Bên trong ống sống thắt lưng có bao màng cứng, rễ thần kinh và tổ chức quanh màng cứng. Tổ chức này gồm các tĩnh mạch và mỡ bao quanh các rễ thần kinh, bởi vậy chúng không bị chèn ép cứng do các ranh giới xương của ống sống kể cả khi vận động của cột sống thắt lưng có biên độ cực lớn. Khả năng chuyển dịch của đoạn tủy sống trong đoạn vận động tương ứng vùng cột sống thắt lưng là lớn nhất.

Qua đó đoạn cuối của tuỷ sống với nón cứng của nó chỉ đến thân đốt sống thắt lưng thứ 2, nhưng các dây thần kinh tủy vẫn tiếp tục chạy xuống dưới và rời ống sống qua các lỗ liên đốt tương ứng, buộc nó phải đi một đoạn dài trong khoang dưới nhện. Ở đây các dây thần kinh này chủ yếu nằm ở phía bên, cho nên chọc sống thắt lưng theo đường giữa và chụp tủy sống cũng như chọc đĩa đệm qua màng cứng không sợ làm tổn thương chúng.

Toàn bộ các dây thần kinh tủy sống dài ờ đuôi với dây cùng, những sợi cuối cùng chạy tới tận đốt thứ hai của xương cụt được gọi là đuôi ngựa.

Hướng đi của các rễ thần kinh sau khi chúng ra khỏi bao màng cứng tuỳ thuộc vào chiều cao của đoạn tủy tương ứng. Rễ càng kéo dài xuống phía dưới thì góc rời ra khỏi bao màng cứng càng nhọn. Qua đó ở các đoạn vận động thắt lưng có liên quan định khu không tương ứng giữa rễ thần kinh và đĩa đệm. Chỗ tách ra của rễ L4 lại ở độ cao thân đất L3. Rễ L6 rời bao màng cứng ở độ cao của bờ dưới thân đốt sống L4 và rễ Sl ở bó dưới thân đốt sống L5.

Thoát vị đĩa đệm L4 – L6 sẽ chèn ép trước hết rễ L5. Rễ L4 chỉ bị khi khối thoát vị rất lớn và đẩy ra phía bên, bởi rễ L4 đi ở phía trên đĩa đệm này (Tondury, 1970). ở đoạn gian đất sống L5 – Sl lại khác, khi đĩa này thoát vị ra bên (dù chỉ nhỏ) thì cả 2 rễ L5 và Sl đều đồng thời bị như nhau, bởi vì rễ L5 ở phần trên của lỗ liên đốt nằm trực tiếp lên các lá mành Gamelle) ngoài của đĩa đệm này. Dubs (1950) đã chứng minh bằng các công trình nghiên cứu về giải phẫu vùng thắt lưng – cùng là khoảng rỗng hoạt động của rễ L5 ở lỗ liên đốt Lỗ – Sl rất nhỏ.